نقش هزار ساله ایرانیان در توسعه حرم امام حسین (علیه السلام)


امام حسین

تهران (پانا) – نقش ایرانیان در تهیه مواد اولیه ساخت و تزیین حرم امام حسین (ع) بی نظیر بود. بزرگان ایرانی در طول تاریخ چیزهای شگفت انگیزی به این مکان مقدس تقدیم کرده اند.

معروف است که «مختار بن ابی عبید ثقفی» اولین بنا را بر مرقد سیدالشهدا علیه السلام ساخت. پس از قیامش در شعبان ۶۵ هجری قمری، دستور ساخت بنایی گنبدی شکل بر سر قبر امام حسین علیه السلام و در کنار آن مسجدی ساخت. این بنا با آجر و گچ ساخته شده و مدت ها به همان شکل اولیه حفظ شده و تنها در اطراف آن ساختمان هایی برای استراحت و استراحت زائران ساخته شده است.

ظاهراً این وضعیت با تغییراتی تا زمان خلافت «هارون عباسی» در حدود سال ۱۷۵ هجری قمری ادامه داشت. در این سال خلیفه ظالم عباسی دستور تخریب حرم امام حسین (علیه السلام) را صادر کرد. اگرچه گزارش دقیقی از این جنایت در دست نیست، اما علامه مجلسی در جلد ۴۵ بحارالانوار (ص ۳۹۸) داستان شخصی به نام یحیی بن مغیره رازی را که خبر از این واقعه ناگوار داشت، آورده است. یحیی می گوید: نزدیک جریر بن عبدالحمید بودیم که مردی از عراق رسید، جریر از حال و هوای آن منطقه پرسید، آن مرد گفت: من از عراق خارج شدم در حالی که راشد (هارون عباسی) قبر حسین (علیه السلام) را ویران کرد. و حتی دستور قطع درختان سرو را داد.که در کنار او بود.

این واقعه مصادف با ممنوعیت زیارت امام حسین (علیه السلام) و ظلم به شیعیان بود. فاجعه تخریب حرم به دست متوکل با مرگ هارون و به قدرت رسیدن مامون و پس از آن قسم حضرت ثمین الحجج (علیه السلام) و برای مدتی از ظلم و ستم شیعیان کاسته شد و آنان فرصت یافتند تا حرم امام حسین (علیه السلام) را بازسازی کنند. این امر در سال ۱۹۳ هجری قمری اتفاق افتاد و ساختمانی که در آن زمان برپا شد تا سال ۲۳۲ هجری قمری در محل بود. امسال با روی کار آمدن متوکل عباسی و رفتار وحشیانه و خشونت آمیز وی با شیعیان، بار دیگر دستور تخریب مرقد مطهر سیدالشهدا (علیه السلام) و این بار خلیفه جایر صادر شد. دستور داد حرم را شخم بزنند. و در آنجا گندم کاشتند.

طبری این گزارش را در جلد نهم تاریخ خود (ص ۱۸۵) با توجه به حوادث سال ۲۳۶ هجری قمری ارائه کرده است. تخریب حرم حسینی در زمان متوکل عباسی یکی از تلخ ترین حوادث تاریخ شیعه به شمار می رود. متوکل اندکی بعد به دست پسرش منتصر کشته شد و خلافت عباسی فروپاشید. در زمان منتصر تلاش هایی برای بازسازی حرم سید الشهدا علیه السلام انجام شد که در نهایت به ایجاد بنایی کوتاه که از نظر استحکام مشکلات زیادی داشت، انجامید و سرانجام در سال ۲۷۳ هجری قمری فروریخت. ، و بعد از آن. مدتی آرامگاه شهید کربلا بوده و ساختمان شخصی نداشته است.

ایرانیان وارد عرصه ساختن حرم شدند با آغاز گسترش تشیع در ایران به ویژه همراهی مردم طبرستان و دیلمان با مذهب تشیع، علویان فرصت یافتند تا اولین حکومت شیعی را در این زمینه تأسیس کنند. منطقه پس از آن «حسن بن قاسم» ملقب به «داعی بزرگ» از امرای علوی طبرستان با کمک مردم آن منطقه تصمیم به ساختن بنای مناسب بر فراز مرقد ابوالمقدس گرفت. عبدا… (علیه السلام). ساخت این بنا در حدود سال ۲۷۹ هجری قمری آغاز شد و برای اولین بار ایرانیان نقش اصلی را در ساخت حرم سید الشهدا علیه السلام بر عهده گرفتند.

داعی بزرگ علاوه بر ساختن ضریح، برای قدرت کربلا، دور آن را دیوار کشید که حافظ خانه های مجاور حرم سیدالشهدا (علیه السلام) نیز بود. به این ترتیب کربلا تبدیل به یک شهر کوچک شد. این وضعیت تا سال ۳۷۱ هجری قمری یعنی بعد از نزدیک به ۱۰۰ سال ادامه داشت و چون محدودیت های قبلی از بین رفته بود، کربلا روز به روز پذیرای زائرین بیشتری شد و البته ساختمانی که برای حرم ساخته شده بود دیگر توان پذیرش ندارد. . زائران و زائران مشتاق.. نداشتند.

عزالدوله و بنای تاریخی حرم حسینی: با روی کار آمدن آل بویه، سلسله های ایرانی و شیعه و تسلط آنها بر غرب ایران و عراق، شرایط شیعیان به شدت تغییر کرد. برای اولین بار مراسم عزاداری سالار شهیدان به صورت علنی برگزار شد و عاشورا تعطیل رسمی بود. طبیعتاً این اقدام با حضور بیشتر شیعیان در کربلا همراه بود و باید اقدامات ساختمانی گسترده ای در این زمینه انجام می شد.

در سال ۳۷۱ هجری قمری عزالدوله دیلمی مقتدرترین حاکمان آل بویه که در زیارت حرم امام حسین علیه السلام شهرهای شیراز و بغداد را پایتخت خود قرار داد، صادر کرد. ساختن حرم بزرگ برای او. زیارتگاهی فوق العاده که خیل عظیمی از زائران و علاقه مندان سید الشهدا علیه السلام را در خود جای می دهد. برای اولین بار موقوفه ای به این کار اختصاص یافت و البته مردم نیز برای کمک به ساخت مقبره همکاری کردند. پس از پی ریزی اولین بنا، عضدولا دستور ساخت ضریح زیبایی از عاج را برای مرقد سیدالشهدا علیه السلام داد.

نقش ایرانیان در تهیه مواد اولیه ساخت و تزیین حرم امام حسین (ع) بی نظیر بود. پس از اتمام کار، بزرگان ایرانی چیزهای شگفت انگیزی را به این مکان مقدس تقدیم کردند. چراغ های خاتم کاری، شمعدان های باشکوه و قرآن هایی که توسط خوشنویسان معروف نوشته شده است. عزالدوله دستور ساخت مسجدی باشکوه در ضلع غربی حرم الشریف را صادر کرد. به این ترتیب مقبره امام حسین (علیه السلام) در ابعادی نسبتاً مناسب ساخته شد. این بنا زمینه ساز تحولات بعدی حرم حسینی بود. در دهه‌ها و قرن‌های بعد، البته نوسازی‌هایی صورت گرفت. مانند کاری که حسن بن سهلان رامهرزی وزیر ایرانی و مرد آل بویه در سال ۴۱۲ هجری قمری انجام داد. مدتی قبل از بازسازی، قسمت هایی از حرم شریف بر اثر آتش سوزی سوخت و ابن سهلان ضمن احیای مناطق آسیب دیده، دستور بازسازی گنبد حرم و دیوارکشی دور آن را داد. به این ترتیب برای اولین بار صحن مقبره از مجاورت آن جدا شد. این اصلاحات و بهبودها در دوره های بعدی نیز ادامه یافت.

در دوره آل جلایر، حاکمان غرب ایران که مدتی بر عراق تسلط داشتند، به ویژه در زمان سلطنت اویس بن حسن الجلایر، در سال ۷۶۷ هجری قمری، بنای حرم امام حسین علیه السلام. ) ساختمان های جدید و ساختمان جدید گرفت. تزیینات و طاقچه های خود را برای اولین بار حرم حسین را ساختند و وسعت ضریح منوره را افزایش دادند تا امکان تردد زائران در اطراف حرم فراهم شود.

نقش ایرانیان در توسعه ادوار بعد، یکی از مهمترین دوره های توسعه کمی و کیفی حرم سیدالشهدا (علیه السلام) در دوران صفویه رخ داد. سنگ بنای این توسعه توسط شاه اسماعیل اول در سال ۹۱۴ هجری قمری با فتح بغداد گذاشته شد. از این زمان تا دوره قاجار، حرم امام حسین (علیه السلام) مظهر عشق و ارادت به ایرانیان بود. نمازگزارانی که با آذین بندی ضریح و همچنین ایجاد زیرساخت های مناسب برای زیارت این مکان مقدس فرصتی برای ابراز این عشق الهی پیدا می کنند. در دوران صفویه بارها مزار سیدالشهدا (علیه السلام) با هنر هنرمندان ایرانی مزین شد و حرم مطهر با بهترین کیفیت مرمت و مرمت شد. اندک اندک قسمت های داخلی و خارجی مقبره با کاشی های زیبای ایرانی پوشیده شد. در دوره افشاریه مرمت‌های متعددی انجام شد که باعث افزایش وسعت صحن و طاق‌های حرم شد.

در اوایل عصر قاجاریه گنبد حرم امام حسین (علیه السلام) با همت ایرانیان رنگ آمیزی شد و پس از تخریب قسمت هایی از این مکان مقدس توسط وهابیان در سال ۱۲۱۶ هجری قمری، بسیاری از آنها بازسازی شدند. قبل از. مقبره شش ستونی جدید برای مزار سیدالشهدا ساخته شد. رویکردی که تا روزگار ما به ویژه پس از سقوط رژیم بعث عراق با علاقه و شتاب ادامه یافته است.

منبع: روزنامه خراسان