نفقه چیست و شامل چه مواردی می شود؟


حقوق من

تهران (پانا) – نفقه طبق تعریف قانون مدنی هزینه ضروری زندگی است که شامل هزینه های مسکن، خوراک و پوشاک می شود.

به گزارش میزان، بر اساس نظام های حقوقی و حقوقی، پرداخت نفقه به همسر و فرزندان بر عهده مرد است. انجام این وظیفه توسط مرد مستلزم حصول اطمینان از اجرای قانونی عدم پرداخت نفقه و اطمینان از اجرای کیفری انصراف از نفقه است. یعنی اگر زوجه به وظایف زناشویی خود عمل کرده و نفقه دریافت نکرده باشد می تواند از دادگاه تقاضای نفقه کند و در صورت عدم پرداخت می تواند تعقیب کیفری زوج را درخواست کند. نفقه علاوه بر زوجه به گروه دیگری یعنی اقوام نزدیک در خط عمودی تعلق می گیرد.

طبق قانون مدنی دو دسته از افراد مستحق نفقه هستند. بنابراین ممکن است در شناسایی این افراد ابهام وجود داشته باشد. همچنین این سؤال که نفقه شامل چه مواردی می شود و نحوه تعیین میزان آن از جمله مواردی است که معمولاً افراد در رابطه با نفقه درگیر آن هستند.

ادامه زندگی خانوادگی، تامین هزینه های مربوط به آن ضروری است. مخارج لازم برای زندگی را نفقه می گویند. طبق مواد قانون مدنی نفقه به دو دسته زوجه و اقارب در خط عمودی تعلق می گیرد. نفقه کودک حمایت نسبی است و تابع قوانین و مقررات خاص خود است.

در مورد پرداخت نفقه زوجه، انجام واجبات زوجیت از جمله تمکین لازم است و در صورت استنکاف زن، نفقه برای او اخذ نمی شود. با توجه به نفقه اقارب در خط عمودی، تمکن مالی انفاق کننده و ناتوانی ذینفع در انجام کار برای تأمین معیشت از شرایط اخذ نفقه است.

چه کسانی مستحق نفقه هستند؟

نفقه اقارب در خط عمودی: طبق ماده ۱۱۹۶ قانون مدنی «در روابط بین اقارب فقط اقارب نزدیک در خط عمودی اعم از صعودی و نزولی لازم است یکدیگر را حمایت کنند». منظور از خویشاوندان در خط عمودی، خویشاوندان نسبی است که به ترتیب یک به یک و نسل به نسل مرتب شده اند و این شامل پدربزرگ، مادربزرگ، پدر، مادر، پسر، نوه و فرزندان فرزندان تا درجات پایین تر می شود. طبق این ماده قانونی، روابط سببی و تراضی مشمول دریافت نفقه نمی باشد. اقوام در خط افقی اعم از خواهر، برادر، خاله، دایی و … نیز مشمول موارد این ماده نمی باشند.

نفقه اولاد از نفقه اقارب در خط عمودی است و به همین دلیل مستحق نفقه است. همچنین در ماده ۱۱۹۹ قانون مدنی، قانونگذار پدر را مکلف به پرداخت نفقه فرزند در صورت داشتن تمکن مالی کرده است. بدیهی است در صورتی که پدر تمکن مالی نداشته باشد پرداخت نفقه به ترتیب به عهده پدر و مادر می باشد که این ماده در مورد پرداخت نفقه فرزند نیز تأیید می کند.

نفقه زوجه: طبق ماده ۱۱۰۶ قانون مدنی، در نکاح دائم، پرداخت نفقه به زوجه از وظایف زوج است که از طریق نکاح به عهده می گیرد. البته باید توجه داشت که اگر زن بدون مانع مشروع از انجام وظایف زناشویی خودداری کند، مستحق نفقه نخواهد بود، لذا اخذ نفقه، انجام وظایف زناشویی و تمکین از شوهر ضروری است.

نفقه شامل چه مواردی می شود؟

ماده ۱۱۰۷ قانون مدنی تکلیف را مشخص کرده است. نفقه عبارت است از کلیه نیازهای سنتی و مناسب زن از قبیل مسکن، پوشاک، غذا، اثاثیه منزل، هزینه های درمانی و بهداشتی و خدمتکار در صورت عادت یا نیاز در اثر کمبود یا بیماری.

البته مصادیق نفقه ذکر شده در این ماده جامع نیست. به این معنا که نفقه فقط شامل این موارد نمی شود; بلکه شامل تمام نیازهایی است که زنان به طور سنتی به آن نیاز دارند و متناسب با شأن آنهاست.

هزینه تحصیل زوجه و هزینه دانشگاه و هزینه زوجه جزء هزینه های زوجه محسوب نمی شود و لذا عهده دار پرداخت آن به عهده شوهر نمی باشد. در مورد کودک، هزینه تحصیل جزء هزینه های او محسوب می شود. با این حال، هزینه ها و هزینه های کالج به عنوان بخشی از حمایت از کودکان در نظر گرفته نمی شود.

و در قسمت عائله مندی قانون مدنی در ماده ۱۲۰۴ قانون مدنی مواردی را که شامل نفقه اقارب می شود چنین تصریح کرده است: «نفقه اقارب عبارت است از: مسکن و البسه و خوراک و اثاثیه منزل. ” میزان برآورده شدن حاجت علاوه بر این، قانونگذار با در نظر گرفتن قابلیت تحمل اسراف، لزوم اخذ نفقه را مشمول دو شرط قرار داده است. استطاعت مالی انفاق کننده و ناتوانی نفقه گیرنده از کار برای تأمین معاش و تأمین معاش.

قانونگذار در ماده ۱۱۰۷ قانون مدنی مصادیق نفقه را بیان کرده است. اما پرداخت نفقه به زوجه تنها به این موارد محدود نمی شود; در عوض، تمام نیازهای سنتی و مناسب جایگاه زنان باید پوشش داده شود. بنابراین میزان تعیین شده نفقه همسر برای همه زنان یکسان نیست، بلکه نیازهای مادی اقشار مختلف زنان در بین خود متفاوت است.

در صورتی که زن و شوهر بر سر میزان نفقه به توافق نرسند، هر یک می توانند برای تعیین میزان نفقه به دادگاه مراجعه کنند. در این صورت دادگاه به درخواست هر یک از زوجین (عمدتاً زوجه) نظر کارشناسی صادر و پرونده را به کارشناس نفقه ارجاع می دهد تا نفقه زوجه محاسبه و میزان لازم الاجرا بودن رأی دادگاه تعیین شود. . هر طرف درست است. در تعیین میزان و میزان نفقه زن، توانایی مالی مرد به عنوان پرداخت کننده نفقه نیز مهم است. به همین دلیل است که اصولاً نمی توان میزان و میزان دقیق نفقه همسر را تعیین کرد.

در ماده ۱۲۰۴ قانون مدنی مصادیق نفقه ذکر شده است که با مصادیق نفقه فرق می کند; مانند داشتن ستاد، اما با وجود این تفاوت ها، دادگاه به نیاز نفقه گیرنده و توانایی مالی نفقه دهنده برای تعیین میزان نفقه نسبی مانند نفقه همسر می پردازد.