در صورت عدم توافق تا یکی دو ماه آینده، احتمال ادامه مذاکرات به بعد از انتخابات کنگره موکول می شود – پایگاه خبری مدرس


گزارش کردن پایگاه خبری مدرا; سید حسین موسویان در پاسخ به اینکه بالاخره بعد از سه ماه مذاکرات حضوری و البته با تصمیم آمریکا و ایران، اما نه در وین که در قطر از سر گرفته شد، اهمیت سیاسی را در نظر می گیرید. جابجایی محل مذاکرات؟ وی گفت: اساساً «محل مذاکره» خیلی مهم نیست، اما «محتوا و نتیجه مذاکره» مهم است. «مکان» این مذاکرات زمانی قابل توجه شد که به تناوب در تهران و واشنگتن برگزار شد. بحث در مورد محل مذاکره در دوره ریاست جمهوری آقای احمدی نژاد نیز زیاد شد و به جای سوئیس و اتریش، در کشورهای همسایه یعنی ترکیه، عراق و قزاقستان مذاکراتی صورت گرفت که منجر به صدور شش قطعنامه متفق القول قدرت های جهانی شد. شورای امنیت سازمان ملل علیه ایران، اما این نتیجه نه به دلیل محل مذاکره، بلکه به دلیل محتوا، سیاست و روش مذاکره بود.

وی در عین حال گفت: آغاز دور جدید مذاکرات در دوحه در کشور قطر دارای سه معنای مثبت است: اول، تسهیل گفتگو بین ایران و آمریکا برای پایان دادن به مذاکرات. دوم، تهران و واشنگتن از تلاش های قطر برای حل بحران هسته ای از طریق ابزارهای دیپلماتیک قدردانی می کنند. سوم احترام و توجه بیشتر به همسایگان است که به خودی خود مثبت است اما تعیین کننده نیست.

موسویان تصریح کرد: اگر محل مذاکره در کشورهای همسایه بود، قرار بود در یکی از دو کشور قطر و عمان باشد. به نظر من تلاش‌های میانجی‌گری قطر و عمان هم برای تهران و هم برای واشنگتن ارزشمند بوده است، اما واقعیت این است که قطر در یک سال گذشته کمی فعال‌تر بوده است و فکر می‌کنم این دلیل انتخاب دوحه است.

این دیپلمات سابق کشورمان در پاسخ به اینکه چرا نمایندگان کشورهای اروپایی، روسیه و چین اصلا در این دور مذاکرات شرکت نمی کنند؟ به نظر شما نبودشان خوب است یا بد؟ وی گفت: هسته اصلی بحران هسته ای از ابتدا بین آمریکا و ایران بود و هنوز هم هست. ده سال مذاکره در زمان آقای خاتمی و آقای احمدی نژاد نتیجه نداد، زیرا ایران و آمریکا مستقیماً با هم صحبت نکردند و مذاکرات با میانجیگری انجام شد. تا پایان دولت آقای احمدی نژاد در سال ۱۳۹۲، مذاکرات مستقیم دو کشور در عمان در سطح معاونان وزرا آغاز شد و در دوره آقای روحانی به سطح وزیران امور خارجه ارتقا یافت.

وی ادامه داد: در واقع مذاکرات اصلی بین آقایان جان کری، محمدجواد ظریف و دو تیم کارشناسی صورت گرفت و نتیجه در جلسه گروه ۵+۱ کشور بررسی و تصویب شد، اگر آقای علی باقری و رابرت مالی در پاییز سال گذشته به همین منوال ادامه می‌دهد، این احتمال وجود دارد که توافق نهایی قبل از پایان سال ۱۴۰۰ به امضای وزرای خارجه ایران و شش کشور برسد.

موسویان خاطرنشان کرد: اما هر چه به انتخابات کنگره آمریکا نزدیک می شویم، کار دشوارتر می شود. این از ابتدا مشخص بود. اگر تا یکی دو ماه آینده توافقی حاصل نشود، این احتمال جدی وجود دارد که بایدن مذاکرات را تا بعد از انتخابات کنگره به تعویق بیاندازد و در صورت پیروزی جمهوری خواهان در انتخابات کنگره، احتمال احیای برجام وجود نخواهد داشت.

وی پاسخ داد که در سه ماه گذشته تعامل و تبادل پیامی بین دو طرف صورت گرفته اما این رایزنی ها و تلاش ها به نتیجه ای نرسیده است! آیا فکر می کنید اتفاق جدیدی رخ داده است، به عبارتی سرمقاله، یا دو طرف تصمیم گرفته اند به صورت حضوری به بحث تلفنی و غیر کاغذی بپردازند؟ وی بیان کرد: این شیوه گفت و گو نسبت به روش گفت و گو در ۱۵ ماه گذشته مسیر را تسهیل می کند. در عین حال، من فکر می کنم که اگر صحبت ها مستقیم بود; سرعت کار افزایش می یابد، از سوء تفاهم های احتمالی در نحوه انتقال پیام ها جلوگیری می شود، شانس توافق افزایش می یابد و زمینه برای آمریکا فراهم می شود که بتواند امتیاز بیشتری بدهد. در هر صورت، اگر آمریکایی‌ها امتیاز خاصی می‌خواستند، ترجیح می‌دادند این کار را در گفتگوی مستقیم انجام دهند تا با واسطه.

وی پاسخ داد: اختلافات ایران و آمریکا برای بازگشت به برنامه جامع اقدام مشترک، آنقدر که در رسانه ها مطرح شد، اختلافات اساسی و اساسی است و اجرایی نخواهد شد و ایران از مزایای آن بهره مند نخواهد شد. لغو تحریم ها! آیا دو طرف می توانند در این مرحله تعاریف جدیدی از مواضع خود در این چارچوب ارائه کنند تا راه حلی برای این مسائل بیابند؟ وی توضیح داد: اینکه هر دو طرف توپ را در زمین دیگری شوت کنند، اما این تعجب آور نیست. اما اگر منصفانه قضاوت کنیم، در مورد برجام، آمریکا مقصر است و حق با ایران است. زیرا ایران به تعهدات خود عمل کرد و آمریکا نیز از توافق پیروی کرد. تاکنون درخواست ایران برای عدم خروج مجدد آمریکا درخواستی مشروع، منطقی و عادلانه است، اما طرف آمریکایی از نظر قوانین و مقررات داخلی خود قادر به انجام آن نیست، زیرا بایدن نمی تواند برای رئیس جمهور بعدی تعیین تکلیف کند. علاوه بر این، کنگره آمریکا مشکلات خاص خود را دارد و هیچکس نمی تواند جلوی کنگره را بگیرد.

موسویان در پاسخ به اینکه برخی می گویند آمریکا حاضر است از احیای برجام سود اقتصادی ایران را تضمین کند، به نظر شما این موضوع تا چه اندازه می تواند پاسخگوی خواسته ایران باشد؟ وی گفت: بایدن می تواند در مورد دوره ریاست جمهوری خود تضمین بدهد، اما نمی تواند برای رئیس جمهور بعدی تضمین بدهد. علاوه بر این، اگر بایدن تضمینی برای تصدی مسئولیت خود بدهد، اگر تنش خاصی بین ایران و آمریکا در منطقه وجود نداشته باشد، امکان پذیر خواهد بود.

وی افزود: یک اصل مهم باید در نظر گرفته شود و آن این است که هر چه تنش بین ایران و آمریکا کمتر شود، اجرای برجام بهتر است و هر چه تنش بیشتر شود، برجام کمتر اجرا می شود. به همین دلیل از زمان آغاز مذاکرات ایران و آمریکا، اسرائیل و صهیونیسم بین‌المللی و متحدانش به مبارزه برای افزایش خصومت بین آمریکا و ایران دامن زدند و این سیاست را ادامه خواهند داد.

این دیپلمات سابق به کشورمان پاسخ داد که همکاری ایران و آژانس در سه ماه گذشته کاهش یافته است. آیا پس از غلبه بر اختلاف نظر ایران و آمریکا بر سر تحریم ها و مسائل اقتصادی، این موضوع مانعی برای دستیابی به برجام خواهد بود؟ وی گفت: همکاری ایران و آژانس بین المللی انرژی اتمی در قالب توافق پادمانی همواره وجود داشته و ربطی به مذاکرات برنامه جامع اقدام مشترک ندارد. اجرای پادمان ها برای همه کشورهای عضو معاهده منع گسترش سلاح های هسته ای الزامی است، اما از آنجایی که ایران پروتکل الحاقی را در قالب برنامه جامع اقدام مشترک پذیرفت، همکاری ایران با آژانس بین المللی انرژی اتمی در قالب یک پروتکل الحاقی به اجرای برجام بستگی دارد و این وضعیت را ادامه خواهد داد. حدود ۱۲۰ کشور پروتکل الحاقی را به دلیل اجباری نبودن اعمال می کنند. اما همه کشورهای دارای غنی سازی پروتکل الحاقی را اعمال می کنند. اگر برجام احیا شود و آمریکا به برجام بازگردد، ایران نیز به اجرای کامل پروتکل الحاقی باز خواهد گشت، بنابراین مسائل بین ایران و آژانس راه حل روشنی دارد.