آیا دولت پس از حذف ارز ترجیحی به دنبال افزایش قیمت بنزین است؟ پایگاه خبری مدیریت شده


به گزارش پایگاه خبری مدرا؛ دو سال پس از اینکه ایران از واردکننده بنزین به صادرکننده بنزین تبدیل شد، اکنون وزارت نفت می گوید: «مصرف بنزین به قدری افزایش یافته است که دیگر قابل صادرات نیست.» این وزارتخانه تصریح کرد: از زمان افزایش مصرف بنزین در کشور، در شرایط فعلی تنها دغدغه تامین سوخت مورد نیاز کشور است و تمرکز بر صادرات بنزین نیست.

بر اساس ابلاغیه وزارت نفت، در سال جدید (۱۴۰۱) تنها یک محموله بنزین در رینگ صادراتی بورس انرژی قرار گرفت و با قیمت لیتری ۷۰ سنت (معادل ۱۵ تا ۱۷) صادر شد. الف تومان) و پس از آن صادرات بنزین از طریق وزارت نفت متوقف شد. وزارت نفت حجم محموله صادراتی بنزین را مشخص نکرده و تنها «۲۹۵ هزار بشکه با اکتان ۸۷ درصد» بنزین صادر کرده است. اما آنچه مشخص است این است که نه تنها بنزین از فروردین ماه صادر شده است، بلکه ایران نیز در آستانه واردات بنزین قرار دارد.

البته اخیرا گمرک آماری مبنی بر صادرات ۱۱۶ میلیون لیتر بنزین در فروردین ماه سال جاری منتشر کرده که از این رقم برای صادرات، ۳۲ میلیون دلار به دولت رسیده است، یعنی هر لیتر بنزین با نرخی است. حدود ۸ هزار تومان (۲۷ سنت) به کشورهای امارات، عراق، افغانستان و ارمنستان صادر می شود. اگرچه وزارت نفت می گوید این بنزین ارزان قیمت توسط این وزارتخانه صادر نشده است و وزارت امنیت نیز صدور مجوز برای صادرات بنزین را تکذیب کرد، اما نکته مهم این است که فروش بنزین ارزان در شرایطی است که تقاضا رو به افزایش است. و کشور در مرز واردات بنزین است پس آیا توجیهی دارد؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟

کاهش مصرف با مکانیسم قیمت

ایران در سال های پس از انقلاب همواره واردکننده بنزین بوده است. اما سناریوی واردات بنزین در اواسط دهه ۱۹۸۰ شکل دیگری به خود گرفت. با افزایش فعالیت کارخانجات خودروسازی و البته افزایش درآمدهای نفتی ایران، مصرف بنزین در ایران نیز در سال ۸۵ به بیش از ۷۰ میلیون لیتر در روز افزایش یافته است. در سال ۲۰۸۵، نزدیک به ۳۰ میلیون لیتر روزانه بنزین وارد کشور می شد که روزانه بیش از ۱۰ میلیون لیتر معادل ۴ میلیارد دلار در سال برای کشور هزینه دارد.

این حادثه منجر به “گرم شدن” بنزین شد. از ابتدای سال ۲۰۰۶ قیمت بنزین نسبت به میزان مصرف بنزین اندکی کاهش یافته است. سپس در سال ۱۳۸۸ قانون هدفمندی یارانه ها اجرا شد که محور اصلی آن شوک قیمتی در حوزه حامل های انرژی بود.

آیا بنزین دوباره گران می شود؟

دستکاری قیمت حامل های انرژی به ویژه بنزین باعث شد تا مصرف آن در حد متعادلی باشد و تولید داخلی تقریباً برابر با میزان مصرف باشد. اگرچه مصرف بنزین از سال ۲۰۱۹ مجدداً افزایش یافت، اما این افزایش همزمان با راه اندازی پالایشگاه ستاره خلیج فارس بود و به این ترتیب حجم کلی واردات بنزین کاهش یافت.

کرونا و صادرات بنزین

دولت روحانی از آبان ماه ۱۳۹۷ و روزهای پرتلاطم شوک قیمتی موضوع صادرات بنزین را دنبال کرده است. بنزین با شیوع کرونا در پایان سال جاری گران شد و مصرف بنزین در راه کاهش است. این اتفاق در روزهایی رخ داد که کل تولید بنزین در پالایشگاه ستاره خلیج فارس بیش از ۱۰۰ میلیون لیتر در روز بود.

چنین اتفاقاتی ایران را از یک واردکننده به صادرکننده بنزین تبدیل کرد. به این ترتیب در سال ۲۰۱۹ به طور متوسط ​​۲۰ میلیون لیتر بنزین از ایران به کشورهای همسایه صادر شده و بیش از ۱.۵ میلیارد دلار برای ایران درآمد داشته است. این درآمد در شرایطی به دست آمد که کشور در اوج کرونا بود و تحریم ها و صادرات نفت به کمتر از ۵۰۰ هزار بشکه در روز کاهش یافت. بنابراین صادرات بنزین به اقتصاد کشور کمک شایانی کرده است.

خروج از انبار

این در حالی است که دو سال از آن زمان می گذرد، تورم به شدت افزایش یافته و به سطح نزدیک به ۶۰ درصد رسیده و کاهش ارزش ریال باعث شده تا قیمت بنزین از قیمت سایر اقلام پایین بیاید. از سوی دیگر گسترش واکسیناسیون در کشور و برقراری امنیت باعث شد سفرهای جاده ای پس از دو سال به اوج خود بازگردد و مصرف بنزین تابستان امسال مجددا از مرز ۱۰۰ میلیون لیتر عبور کند. حتی به گفته برخی از مسئولان این حوزه، مصرف بنزین گاهی به ۱۰۵ میلیون لیتر در روز رسیده است.

آیا بنزین دوباره گران می شود؟

روندی که نه تنها صادرات را متوقف کرد، بلکه گفته می شود وزارت نفت برای رفع کسری بنزین از ذخایر و فروشگاه ها برداشت کرده است. انتظار می رود مصرف بنزین در نیمه دوم سال اندکی کاهش یابد و به حدود ۱۰۰ میلیون لیتر در روز برسد. اما این روند ناپایدار است و در دراز مدت ممکن است این نقطه تولید و توزیع دوباره نامتعادل شود.

کسری بودجه با هزینه های جدید

این در حالی است که در تبصره ۱۴ قانون بودجه امسال پیش بینی شده است که روزانه ۶.۵ میلیون لیتر بنزین صادر شود. بر اساس اعلام وزارت نفت، در ۳۱ ماه اردیبهشت، خرداد و تیر صادراتی صورت نگرفته است. یعنی قرار بود در این ماه ۶۰۴.۵ میلیون لیتر بنزین صادر شود که تقریباً نیم میلیارد دلار درآمد داشتیم. اما اکنون با افزایش مصرف بنزین به ۱۰۰ میلیون لیتر در روز، نه تنها این اعداد روی کاغذ باقی می مانند، بلکه گزینه واردات بنزین سه سال بعد دوباره ظاهر می شود.

البته گزینه واردات بنزین به خودی خود چیز ترسناکی نیست. اما وقتی بدانیم که قیمت فرآورده های نفتی به دلیل سردرگمی در بازارهای انرژی پس از جنگ اوکراین افزایش یافته است، ترسناک می شود. در حالی که متوسط ​​قیمت خرده فروشی جهانی بنزین بیش از یک دلار و قیمت هر لیتر آن در خلیج فارس (FOB) (قیمت بازار بنزین نفتکش در خلیج فارس) ۷۰ سنت بود. بر این اساس، اگر ایران روزانه ۱۰ میلیون لیتر بنزین وارد کند، باید روزانه ۲۰۰ میلیارد تومان و سالانه ۷۵ هزار میلیارد تومان هزینه را بپردازد. در واقع با چنین عملیاتی کسری بودجه در کنار هزینه جدید قرار می گیرد.

آیا بنزین گران می شود؟

و این سوال مطرح می شود که آیا دولت با توجه به تغییرات رخ داده همچنان به اولین و ساده ترین راه حل یعنی افزایش قیمت بنزین متوسل می شود؟ ماه هاست که شایعاتی در این باره وجود دارد و هر بار تکذیب شده است. اما چه مکانیسم دیگری برای دولت باقی می ماند؟